Karin den Oudsten
Professionele begeleiding in het ouderschap




U heeft een postpartum psychose gehad, hoe heeft u dit ervaren? 
Ik heb dit ervaren als heel beangstigend. Bij mij gebeurde het heel acuut, binnen tien seconden zat ik in een psychose. Dat was na de geboorte van mijn tweede zoon. Bij de eerste heb ik een depressie gehad drie maanden na mijn bevalling, in 1997. In 2008 was ik voorbereid op depressieve klachten en toen belandde ik dus echt van de ene op de andere minuut in een psychose. Ik wist niet wat er met mij gebeurde, maar voelde me eng. Ik dacht nog: “dit is niet met een paracetamolletje op te lossen”. Maar ik wist het niet, omdat ik verder geen achtergrond had in die richting, wat er met me gebeurde. Maar het voelde wel - en dat zeg ik altijd - alsof ik via miljoenen draadjes met andere mensen in de wereld verbonden was. Een soort vergrote intuïtie die bijna naar het paranormale gaat. Zo kan ik het wel benoemen. 
Had u zelf door dat er iets aan de hand was en dat u hulp moest gaan zoeken? Of was het uw omgeving die reageerde? 
Op dat moment nog niet. Ik ben naar mijn man toe gelopen, we waren beiden op de eerste etage. Ik zat achter mijn computer en ben gaan staan, omdat ik een koude vloeistof door mijn hersenen voelde gaan. Ik dacht dat het een hersenbloeding was, want dit kan door het persen van de bevalling. Ik dacht: “Laat ik eerst kijken of mijn armen het nog doen en of ik kan staan”. Daarna heb ik een paar woorden in mezelf gesproken om te testen of mijn spraak het nog deed. Ik wist dat het ernstig was, maar kon er verder niks aan koppelen, dus ik ben naar mijn man toe gelopen en heb tegen mijn man gezegd: “Je moet de kinderen wegbrengen. Ze moeten uit huis, maar wel dichtbij”. Hij heeft ze naar de buren gebracht. Omdat ik toch voelde vanuit mijn moederlijke instinct dat ik niet wilde dat de kinderen dit zouden meemaken, wat erna zou gebeuren. Ik wist helemaal niet wat er ging gebeuren maar toen begon de psychose eigenlijk al heel snel. Ik was dus niet meer instaat om te zeggen “ga hulp zoeken.” Want je denkt wel er is wel wat, maar toch ook weer niet. 
Je denkt dan het is wel ernstig en straks loopt het helemaal uit de hand en gebeuren er dingen waar ik geen controle meer over heb. 
Toen mijn man terugkwam van de buren, we waren net enkele maanden daarvoor getrouwd, heb ik mijn ring op de eettafel neergelegd en toen heb ik tegen mijn man gezegd dat ik een andere vrouw voor hem zou gaan zoeken. Hij vroeg “ Waarom”, ik zei “Ik ben god geworden” Dat was een duidelijk signaal dat er iets niet goed ging. Ik zag ook gewoon de paniek in de ogen van mijn man. Maar omdat ik nu weet dat al je zintuigen andere dingen gaan waarnemen. Jij kan dingen horen, zien, voelen maar dat is dan allemaal verstoord. Ook je emoties raken compleet weg. Dus ik zag zijn paniek wel, maar kort gezegd boeide het mij niet meer, ik had een andere taak gekregen leek het wel. Alsof ik in een soort andere dimensie was beland.
Hoe en wanneer heeft u dan specifiek de diagnose postpartum psychose gekregen? 
Er kwam een huisarts hier aan huis en daarna kwam de psychiater. Volgens mij had de psychiater nog geen diagnose gesteld. Dat weet ik verder ook helemaal niet want ik was met telepathie bezig dus ik zat gewoon echt in een andere wereld. Ik zag ze wel, maar voor mij was het totaal niet interessant dat die mensen er waren. Diezelfde avond of nacht, want het gebeurde rond kwart na acht ’s avonds dat ik psychotisch werd en in de loop van de nacht werd ik al opgenomen. Toen ben ik naar de dichtstbijzijnde ziekenhuis gebracht en volgens mij hoorde ik daar voor het eerst die diagnose. Maar dat zegt je zo weinig. 
Ik relateerde psychose altijd aan drugs. Als iets dat eigenlijk buiten mijn bereik lag dus je kan er eigenlijk ook niks mee. Je bent daar eigenlijk op het moment dat je psychotisch bent totaal niet bezig met wat voor diagnose het zou zijn. Je denken is ook verstoord. Dus je denken is niet meer zoals nu, zeg maar het normale denken. Je krijgt dan een hele soort andere dimensie, andere gedachtes, het is allemaal anders. 
Wat is er na de diagnose “postpartum psychose” gebeurd? 
Ik ben drie dagen in het ziekenhuis geweest. Daarna ben ik naar het Erasmus MC gegaan omdat daar specifiek de moeder-babyunit is, voor moeders met onder andere kraambedpsychose en zware depressies. Die hebben ze in België ook in Leuven en in Zoersel. 
Het standaard protocol voor postpartumpsychose is eigenlijk het opstarten van slaapmedicatie. Dat is eigenlijk het eerste wat ze doen. Volgens mij geven ze daar ook meteen paracetamol bij. Als dat niet werkt, volgens mij is hier een bepaalde periode voor, ik dacht ongeveer twee weken, dan zetten ze er antipsychotica bij. Dus dat komt bij de slaapmedicatie en de paracetamol. Wanneer dit nog niet het gewenste effect heeft komt er ook nog Lithium bij. Ik heb die stappen ook allemaal gemaakt. 
Maar als je psychotisch bent, ik heb op een bepaald moment gewoon geaccepteerd dat het zo was, ben je helemaal niet bezig met zo een behandeling. Je bent gewoon met jezelf bezig. Ik zag ook helemaal andere dingen. Voor mij werden kleuren heel belangrijk dus ik was altijd met die kleuren bezig. Ik was echt niet bezig met de behandeling van een psychiater. Je bent meer bezig met jezelf staande te houden. 
Bij schizofrenie is het nodig om de antipsychotica te blijven doornemen zodat de psychoses niet opnieuw opkomen. Is dit ook nodig na een postpartum psychose? 
Postpartum psychose is eigenlijk meer gerelateerd aan de bipolaire stoornis en eigenlijk niet aan schizofrenie. Eigenlijk zijn veel mensen psychose gevoelig alleen maken zij dan geen situatie mee waardoor ze in een psychose terecht komen. Kijk die labels allemaal. 
Op een gegeven moment heb ik dus die Lithium nog gehad. Ik was twee weken volledig psychotisch en ik ben in totaal vijf weken opgenomen geweest. Normaal is het zo dat een moeder langer, volgens mij twee maanden als een soort gemiddelde, wordt opgenomen. Maar ik wilde eigenlijk eerder naar huis omdat ik wist dat ik thuis beter zou herstellen. Dit lag zeker niet aan het Erasmus MC, want ik heb nu heel veel contact met mensen uit het Erasmus MC, het zijn gewoon echt heel deskundige mensen maar ik voelde mij daar niet meer prettig bij. Ik had een soort campinggevoel. Iedereen ziet wat je elke dag de hele tijd door doet. Gewoon de ene bemoeit zich met de ander en dan zegt de ander weer wat en dan heb je zo iets van laat me nu met rust. Daar had ik heel veel moeite mee. Dan ben ik dus naar huis gegaan en daar heb ik eigenlijk de eerste week de slaapmedicatie en de antipsychotica gestopt want ik wist gewoon dat ik dat kon. Ik hield alleen het Lithium nog aan. Dat heb ik ongeveer 2 jaar lang genomen. Dus van 2008 tot oktober 2010, dan ben ik gaan afbouwen. Toen zeiden ze ook, het zou kunnen dat daar nog een bipolaire stoornis onder vandaan komt. Dus dat je misschien de rest van je leven bipolaire bent. 
Ik heb bij het afbouwen wel veel ontstekingen gehad en slaapproblemen. Vanaf het moment dat ik het ging afbouwen tot vorig jaar heb ik eigenlijk best wel last gehad van die slaapproblemen en die ontstekingen. Maar vorig jaar heb ik daar ook iets aan gedaan. Dus ik kan nu eigenlijk wel zeggen: “Ik ben genezen.” En zo voel ik dat ook wel. Het heeft geen invloed meer. 
U bent psychécoach, wat houdt dit juist in? 
Ik noem het eigenlijk mijn praktijk. Die ben ik in 2013 gestart. Ik kwam uit de opname, toen heb ik eerst twee boeken geschreven over kraambedpsychose. Toen ben ik in 2012 ambassadeur geworden van “Samen sterk zonder stigma” om het stigma aan te gaan. 
In 2013 dan mijn praktijk psychécoach. Ik wil de ervaringskennis die ik heb over zowel een postnatale depressie als een kraambedpsychose bij elkaar zetten en het eigenlijk meer professionaliseren. Ik werkte toen nog in het bedrijfsleven maar dat hield in 2014 op. Toen werd ik ontslagen wegens boventalligheid. Ik dacht: “Yes nu kan ik eigenlijk hiermee verder.”
Ik ben toen begonnen bij de hogeschool voor de verloskunde, dus aan de studenten verloskunde vanuit ervaringskennis te vertellen over postpartum psychose en postnatale depressie. Ik geef daar nu elk jaar het werkcollege en een psychiater doet dan het hoorcollege. 
Niet veel later heb ik bij het Erasmus MC een gesprek gehad. Daar mag ik nu twee keer per jaar lesgeven als gastdocent, ook over dezelfde onderwerpen. In 2014 ben ik ook gestart in de kraamzorg. Aan de kraamverzorgers, kraamzorgorganisaties heb ik al heel veel training gegeven puur om het signaleren van die problematiek. Zodat ze de symptomen goed kunnen herkennen, de klachten weten. Voor hen is de theorie minder van belang maar meer de praktijk. Wat kun je zien, wat kun je waarnemen? Maar ook voor een opening te maken om te praten over psychische aandoeningen. Sowieso vind ik dat heel belangrijk of de moeder daar nu last van heeft of niet. Maar één op de vijf moeders die krijgt na de bevalling last van psychische klachten. Dat is eigenlijk wat ik met psychécoach doe. 
Dat zijn geaccrediteerde trainingen en toen dacht ik, ik wil daar echt gewoon professioneel inzetten. Dus nu ben ik aangesloten bij de Nederlandse orde van beroepscoaches om ook de moeders die ermee te maken hebben te helpen. Om bijvoorbeeld te kijken: “Hoe kan je weer beter naar je werk toe en hierbij begeleid worden” Want vaak zijn het werkende moeders, die vallen er dan een tijd uit, maar je moet toch terug naar je werk toe.  Het is erg belangrijk om de terugkeer naar werk zo goed mogelijk te laten verlopen. 
Nu ben ik in opleiding, sinds september, tot psychotherapeut. Dus ik ga nog een beetje verder, want ik wil echt geregistreerd staan als deskundige. Want dat vind ik gewoon belangrijk voor de moeders, want er zijn zoveel moeders die ontregelen.
Ik ga heel doelgericht te werk. Ik begeleid bijvoorbeeld nu een moeder die na haar bevalling last had van depressieve klachten maar ook van haar perfectionisme. Ze heeft met mij drie gesprekken gehad, op haar eigen behoefte. Ik bepaal niet wanneer het volgende gesprek er komt. Ik wil dus heel graag de regie bij de moeder houden. Als jij het nodig vindt ga ik een gesprek met je aan om je weer verder te helpen. Het is dus niet zoals bij de reguliere zorg “Over twee weken zie ik je weer terug.” Het is meer van ik hoor wel weer wanneer jij behoefte hebt aan een nieuw gesprek. Na drie gesprekken had ze eigenlijk een hele boel nieuwe inzichten gekregen, dat is wat coaching doet. Ik bevorder haar denkproces. Ik geef eigenlijk zelden advies of tips want dat komt vanuit mijn denkpatroon en dat past niet bij de andere. Ik stel als coach eigenlijk alleen maar vragen. Dus ik probeer het denkproces bij de moeder te bevorderen zodat de moeder nieuwe inzichten krijgt.
Hebt u zelf therapieën gevolgd zoals bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie?
Op het moment dat ik die kraambedpsychose heb meegemaakt heb ik wel wat gesprekken gehad met psychiaters, maar dat was eigenlijk meer omdat het voor het Lithium van belang is om je bloedwaarden op bepaalde bloedwaarden in te stellen. Dan krijg je wel de vragen “hoe gaat het?”, maar eigenlijk kwamen ze daarmee niet tot bij de kern. Mijn therapie is het schrijven van mijn twee boeken geweest. Toen heb ik, vooral bij mijn tweede boek, dat ging meer over emoties, veel zitten huilen boven mijn laptop. Omdat je dan vanuit jezelf gaat kijken: “Wat is er nu eigenlijk allemaal?” Het is natuurlijk heel naar om dingen te ontdekken. In die psychose wou ik mijn kind iets aan doen dat is heel naar om te erkennen als moeder dat het zo was. Maar het was wel zo dus ik ga dat niet verstoppen. Het is wel heel confronterend. 
Ik heb ook al heel veel moeders gehad die suïcide gedachten hebben. Die durven dat niet bij een reguliere zorgverlener neer te leggen omdat ze dan of worden opgenomen of hun medicatie wordt verhoogd en meer opties zijn er niet.