Karin den Oudsten
Professionele begeleiding in het ouderschap

Kraambedpsychose: algemene beschrijving


Een andere benaming voor kraambedpsychose is postpartum psychose. Het is een zeldzame en ernstige aandoening die na de bevalling ontstaat. Vaak ontstaat een kraambedpsychose al binnen vier tot zes weken na de bevalling.
 
De kans dat een vrouw tijdens de zwangerschap voor het eerst psychotisch wordt, is zeer klein en ongeveer net zo groot als buiten de zwangerschap. De kans dat een vrouw een kraambedpsychose doormaakt is wat groter, namelijk 1 tot 2 op de 1000 pasbevallen moeders.
 

 
 
Oorzaak
Het is nog onduidelijk hoe een postpartum psychose ontstaat. Er is tot op heden geen duidelijke relatie gevonden tussen bijvoorbeeld omgevingsfactoren of wisselingen in de hormoonhuishouding en het ontstaan van een postpartum psychose. Mogelijk spelen genetische en immunologische factoren een rol.
Er wordt over het algemeen aangenomen dat een postpartum psychose een psychose is in het kader van een onderliggende manisch-depressieve (bipolaire) stemmingsstoornis. Vrouwen met een bipolaire stoornis hebben een vergroot risico op het ontwikkelen van een psychose na de bevalling. Echter, veel vrouwen die een postpartum psychose doormaken hebben niet eerder psychiatrische klachten gehad. Een postpartum psychose kan dus een eerste uiting zijn van een bipolaire stoornis.
De belangrijkste risicofactoren voor een postpartum psychose zijn:
het eerder doormaken van een postpartum psychose
het zelf hebben van een manisch-depressieve stoornis
het hebben van een bloedverwant met en manisch-depressieve stoornis
het krijgen van een eerste kind
 
Behandeling
Een psychiatrische opname is meestal aangewezen. Omdat de kraamvrouw zelf vaak niet door heeft dat zij ziek is en zij voor zichzelf of haar baby een gevaar kan zijn, zal soms ook een gedwongen opname noodzakelijk zijn.
Als moeder samen met de baby wordt opgenomen kan de band tussen beiden eveneens geobserveerd en geoptimaliseerd worden. Een onderliggende lichamelijke oorzaak van de psychose zal uitgesloten moeten worden middels lichamelijk- en bloedonderzoek. Het herstellen van het slaap-waakritme is van belang. Het geven van borstvoeding is vaak niet mogelijk omdat de psychose een veilige en adequate manier van voeden in de weg kan staan. Bovendien verstoort de nachtelijke verzorging van de baby het slaap-waakritme, waardoor de psychose kan verslechteren. Medicamenteus kan een postpartum psychose behandeld worden met een antipsychotisch medicijn en/of een middel zoals lithium. Een rustgevend medicijn kan daarnaast ook aangewezen zijn.
 
Kans op postpartum psychose na een volgende zwangerschap
Bij vrouwen die eerder een postpartum psychose doormaakten en bij vrouwen die een bipolaire stemmingsstoornis hebben is de kans op een postpartum psychose na een (volgende) zwangerschap groot.
Deze vrouwen worden aangeraden om bij een zwangerschapswens of een nieuwe zwangerschap contact op te nemen met een psychiater en/of een polikliniek voor zwangerschapsgerelateerde psychiatrie (zie: behandelcentra). Preventieve behandeling met rust, regelmaat en medicatie na de bevalling wordt aangeraden. Met goede behandeling is de kans op herhaling na een volgende zwangerschap klein.